وقتي سرطان زنانه مي شود
در بيشتر قسمت هاي دنيا سرطان سينه هنوز يک راز خجالت آور است. هر سه دقيقه يک زن مصري از بيماري خود مطلع مي شود و از همان لحظه، ترک شدن از سوي همسر، يکي از ترس هاي زندگي اش به شمار مي آيد. مخفي کاري، فقط به رازداري منتهي نمي شود، بلکه به دريافت اطلاعات نادرست مي انجامد.
آنيانو آکردالا، زن نيجريه اي که با سرطان سينه زندگي مي کند، مي گويد که در کشور او مادران از آشکار کردن سرطان سينه خود اکراه دارند، چون مي ترسند که اگر اين کار را انجام دهند، کسي حاضر به ازدواج با دخترانشان نشود. او مي گويد: «برخي زنان ترجيح مي دهند که براي ناپديد شدن توده اي که در سينه شان هست به کليسا بروند و دعا کنند.»
در هند زن هاي داراي سرطان سينه به دليل گسترش اين عقيده که اين بيماري واگيردار است، ممکن است مجبور به استفاده از ظروف غذاي جداگانه شوند. «ويجي مخرجي» که سرطان سينه دارد و در کلکته زندگي مي کند، مي گويد:«زنان از غذا دادن به بچه هايشان با دست هاي خود مي ترسند.» گيلز ماريا کاستا فرانسيسکو، پرستار برزيلي که خود سرطان سينه دارد، زني را يادآوري مي کند که سرطان سينه داشت و از او مي پرسيد که آيا اگر در حال شير دادن به دختر کوچکش، بچه آروغ بزند، به سرطان سينه مبتلا مي شود
خوشبختانه چنين مشکلات فرهنگي درباره افراد مبتلا به سرطان در ايران وجود ندارد. اما اين بيماري، در هر جاي دنيا که باشد، نگراني هاي سختي به دنبال دارد، نگراني هايي که از دست رفتن زيبايي تا هزينه هاي بالاي درمان و مرگ را شامل مي شود. اين نگراني ها وجود دارند، هر چند بسياري از آنها ساخته تخيلات خود بيماران باشد يا علم آنقدر در درمان برخي مراحل و انواع بيماري ها آنقدر تبحر پيدا کرده باشد که جاي نگراني چنداني وجود نداشته باشد. به گفته دکتر محمداسماعيل اکبري، رئيس مرکز تحقيقات سرطان دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي، سالانه ? هزار نفر در کشور به سرطان سينه مبتلا مي شوند و در حال حاضر حدود??? هزار نفر مبتلا به اين بيماري در کشور وجود دارد. پيش از اين، سرطان سينه بيماري اي بود که بيشتر زنان سفيدپوست و افرادي را که در قطب هاي صنعتي همچون آمريکاي شمالي و اروپاي غربي زندگي مي کردند را مبتلا مي کرد. اما بعد معلوم شد که در هر جايي هست؛ آسيا، آفريقا، اروپاي شرقي و آمريکاي لاتين مواردي از سرطان سينه را داشتند. تا سال ???? حدود ?? درصد از موارد سرطان سينه در کشورهاي درحال توسعه خواهد بود.
از آنجا که سرطان سينه نسبت به بسياري از انواع ديگر سرطان ها، نشانه هاي آشکارتري دارد و تشخيص زودهنگام سرطان سينه در درمان آن بسيار مؤثر است، غربالگري روشي است که همه کشورهاي دنيا براي بيماريابي از آن استفاده مي کنند. ولي در بسياري از مناطق دنيا به دلايل مختلف از جمله گراني آزمايش هاي ماموگرافي، در دسترس نبودن اين دستگاه يا ناآگاهي، آزمايش هايي که زنان بالاتر از ?? سال بايد سالي يک بار انجام دهند، به فراموشي سپرده مي شود. نبود آگاهي نسبت به غربالگري سرطان سينه، مهم ترين دليلي است که مسئولان بهداشت و درمان ايران براي عدم استفاده از اين روش در ايران عنوان مي کنند.
محمداسماعيل اکبري مي گويد: «در کشورهاي پيشرفته ?? درصد مبتلايان در مرحله اول بروز بيماري شناسايي مي شوند و اين درحالي است که در کشور ما در مرحله اول اين بيماري تنها ?? درصد قابل شناسايي هستند.»اين جراح مي افزايد: «ايراني ها نسبت به ساير کشور ها در سنين پائين تري به اين بيماري مبتلا مي شوند. همچنين تشخيص بيماري بيش از نيمي از مبتلايان به سرطان سينه در مرحله پيشرفته صورت مي گيرد.» اين در حالي است که پزشکان ايراني تأکيد مي کنند احتمال بروز سرطان در افرادي که سابقه بيماري در اعضاي درجه يک خانواده دارند، ? برابر ديگران است و اين مسئله، آزمايشات مکرر نزديکان مبتلايان به سرطان سينه را ضروري تر مي سازد.
در شهريورماه سال گذشته، گروه حامي افراد مبتلا به سرطان سينه سوزان جي.کومن گردهمايي بين المللي براي پزشکان، حاميان و افرادي که با سرطان سينه زندگي مي کنند، در بوداپست برگزار کرد. گزارش هاي مربوط به اين بيماري از ?? کشور دنيا ارائه و تفاوت هاي ميان آنها مشخص شد. در آمريکا، سالانه به طور تخميني، ?‎/? ميليارد دلار براي شناسايي و درمان موارد مبتلا به اين بيماري صرف مي شود و سرانه دستگاه هاي ماموگرافي، کلينيک ها و متخصصان نشان دهنده کارايي اين مبلغ هزينه شده است. در مقابل، در شهر پوناي هند که ?‎/? ميليون زن زندگي مي کنند، تنها يک مورد سرويس کامل سرطان سينه وجود دارد. نيمي از زنان هندي که با اين بيماري زندگي مي کنند، هيچ گونه درماني دريافت نمي کنند. در جنوب آفريقا، تنها ? درصد سرطان ها در موارد اوليه بروز شناسايي مي شوند (در مراحل صفر و يک از چهار مرحله اين بيماري). اين در حالي است که در آمريکا، اين رقم به ?? درصد مي رسد.
اما زنان آسيايي همچون زنان سياه پوست در آمريکا و آفريقا در درجه بالاي خطرپذيري رشد يک شکل مهاجم تر از سرطان سينه هستند که به عنوان گيرنده استروژن منفي يا اي. آر منفي شناخته مي شود. اين بيماري به طور ميانگين، ?? سال زودتر از ساير انواع آن فرد را از پا مي اندازد و به داروهايي که استروژن را مسدود مي کنند تا سلول ها با استروژن تغذيه نشوند، مقاوم است. بدتر اين که نتايج تحقيقاتي که در ژوئن ???? منتشر شده، نشان مي دهد که ?? درصد بيماران آمريکايي- آفريقايي مبتلا به سرطان سينه که در سنين پيش از يائسگي قرار دارند، به نوعي بيماري مبتلا هستند که از اي. آر منفي خطرناک تر است.
تنها يافتن سرطان سينه بدخيم در جمعيت آسيايي کافي است تا مشکلات خاصي ظاهر شود. زنان آسيايي مستعد ابتلا به بافت سرطاني سخت تر از ساير زنان هستند و بسياري از مطالعات نشان داده است که بافت سخت مي تواند تا ? برابر احتمال توسعه وخامت را افزايش دهد. علاوه بر اين، چنين بافت هايي مي توانند بيماري را تا زماني که هر دو تومور و بافت سلامت در ماموگرافي سفيد نشان داده شوند، خود را مخفي کنند. بنا بر آخرين بررسي هاي انجام شده در ايران ?? درصد کساني که به سرطان سينه دچار مي شوند طول عمر ?? ساله دارند و بسياري از بيماران دچار سرطان سينه سال هاي زيادي زنده مي مانند. رئيس مرکز تحقيقات سرطان دانشگاه شهيد بهشتي در اين باره مي افزايد: «بيماري نيمي از مبتلايان به سرطان سينه قابل کنترل است.»
? سوغات زندگي غربي
اما بعضي از اين خبرهاي بد نتيجه خبرهاي خيلي خوب هستند. به برکت رعايت اصول بهداشتي، غذاي بيشتر و بالا رفتن سطح سلامت عمومي، ميانگين اميد به زندگي در ميان افراد داراي درآمدهاي پائين و متوسط از ?? سال در سال ???? به ?? سال در سال ???? رسيد. زنان به سادگي تا سني که استعداد ابتلا به سرطان بالا مي رود عمر مي کنند. گسترش زندگي غربي شده، مي تواند عادت هاي غربي همچون غذاهاي چاق کننده، کم تحرکي و چاقي بيمارگونه را به همراه داشته باشد که همه اين ها شيوع سرطان سينه را افزايش مي دهد.
در پژوهشي که تيرماه سال ???? منتشر شد، دانشمندان اثرات عادات غذايي را بر ? هزار زن چيني ?? تا ?? ساله بررسي کردند. نيمي از اين گروه گوشت شيرين رژيمي که غذايي غربي است، گوشت قرمز غني شده، ميگو، ماهي، شيريني، دسرها، نان و شير خورده بودند. ديگر افراد اين گروه، رژيم غذايي سنتي آسيايي شامل سبزيجات، جوانه ها، حبوبات، ماهي و شير سويا را رها نکرده بودند. اين تحقيق نشان داد زناني که يائسه شده بودند، در گروهي که گوشت شيرين مي خوردند?? درصد بيشتر احتمال رشد انواع رايج سرطان سينه را داشتند.
رئيس مرکز تحقيقات سرطان دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي نيز معتقد است که مصرف چربي ها، فست فود ها وخوراکي هاي داراي مواد نگهدارنده در ابتلاي فرد به اين بيماري بسيار مؤثر است. او همچنين سابقه فاميلي ابتلا به سرطان سينه، نازايي، عدم شيردهي، استعمال دخانيات، افزايش وزن غيرطبيعي و چاقي، مصرف هورمون براي مشکلات پوستي و سقط هاي غيرايمن، را از جمله عوامل بروز سرطان سينه ذکر مي کند. رئيس مرکز تحقيقات سرطان با اشاره به وابستگي سرطان به مصرف هورمون مي افزايد: «نخستين کسي که اين وابستگي را شناسايي کرد «شيخ الرئيس ابوعلي سينا» بود که يک هزار سال پيش سرطان را کشف کرد.»او با بيان اين خبر که در ?? سال آينده تعداد سرطان ها در کشور افزايش مي يابد زيرا سرطان بيماري فرداي ماست، توجه بيشتر را نسبت به آزمايشات مکرر به منظور شناسايي اين بيماري در مراحل اوليه را يادآور مي شود.
اين پزشک به زنان توصيه مي کند که از سن ?? سالگي خود را معاينه کنند و با مشاهده کوچکترين تغييري به پزشک مراجعه کنند.
? درمان، فراتر از حيطه پزشکي
اين روز ها کمتر از ?? درصد زنان آمريکايي براي برداشتن سينه انتخاب مي شوند. اگرچه اين درصد در کشورهاي ديگر بالاتر است. در کره سينه بيش از ?? درصد بيماران برداشته مي شود، که بيشتر به دليل ترس از سرطان ثانويه است. غالباً اين جراحي هاي با اشعه، تنها انتخابي است که پيش روي بيمار گذاشته مي شود. وقتي ي. دابيانگ، زن ?? ساله اي که در تلويزيون پکن سردبير است، در سال ???? يک تومور پيدا کرد، پزشکان اشاره کردند که تصميم او، برتري دادن زيبايي بر زندگي است. و در بسياري از موارد برداشتن سينه ارزان تر از توده برداري است.
رئيس مرکز تحقيقات سرطان دانشگاه شهيد بهشتي نيز مي گويد که پزشکان ايراني تقريباً از حدود ?? سال پيش در عمل جراحي سرطان سينه قادر به حفظ سينه ها هستند. ميزان معمول داروي شيمي درماني کاملاً بر اساس قد و وزن بيماران مشخص مي شود، اما شواهد نشان مي دهد که گروه هاي نژادي مختلف به ميزان متفاوتي داروهاي شيميايي را جذب مي کنند. پژوهشگران سنگاپوري نشان داده اند که بيماران نژاد هند و اروپايي نسبت به ساير نژاد ها احتمالاً به ميزان داروي بيشتري به ازاي هر پوند از وزن بدنشان نياز دارند. از آنجا که ميزان تجويز بيشتر دارو ها با بدن غربي ها سنجيده مي شود، برخي از پزشکان در سنگاپور گزارش داده اند که مقادير داروهاي بيماران خود را تا ?? درصد تغيير داده اند تا انطباق بيشتري با بدن هر فرد پيدا کند و عوارض جانبي کمتري داشته باشد. دکتر ريچارد لاو، مدير علمي بنياد بين المللي تحقيقات سرطان سينه ويسکونسين مي گويد: «دانشمندان محلي بايد تحقيقات خود را انجام دهند و ميزان داروي تجويزي خود را پيدا کنند.» هر چند درمان سرطان سينه موضوعي بسيار تخصصي و تنها در حيطه کار پزشکان متخصص به نظر مي رسد، اما همچون ساير بيماري ها، بايد آن را از لحاظ اجتماعي نيز مورد بررسي و حمايت قرار داد. در کشورهايي که سيستم درماني خود را براي درمان اين بيماري تکميل کرده اند، مشاوره هاي روانشناسي براي بيماران، بخصوص افرادي که سرطان منجر به برداشتن سينه آنها مي شود ترتيب مي دهند تا بيمار راحت تر بتواند با شرايط جديد زندگي خود کنار بيايد. در رده اي پائين تر از متخصصان و کارشناسان، اين مردم و بخصوص خانواده بيماران هستند که بايد مخاطب برنامه هاي فرهنگ سازي قرار بگيرند تا شيوه پذيرش بيماران درمان شده را بياموزند.

ايران